විතුඩ | Vithuda

මුහුණ හැඩ රුව නො දැන සහස් තරු උපද්දන එළිය පොළොව ට හළා ගගන අඳුරේ ගිලෙන… ඇය, ආචාර්ය ශවිනි ප්‍රනාන්දු; පාසල් කාලයේ පිහිනුම් ක්‍රීඩිකාවක් සහ කෙටි දුර ධාවන ක්‍රීඩිකාවක්, එහෙත් පසුකලෙක… මහනුවර උපත ලබන ශවිනිට පසුකලෙක ඇතිවන හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාව වෛද්‍යවරුන් හඳුනා ගන්නේ ඇදුම රෝගී තත්ත්වයක් ලෙස. එහෙත් ඇගේ හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතාවට සැබෑ හේතුව කුමක්ද? අයිසන්මෙන්ගර් සින්ඩ්‍රෝමය | Eisenmenger Syndrome  එය සැඟවුණු හෘද රෝගයක්- පපුවේ හිලක්! ඒ වර්ෂ 2015 දී- මේ බරපතල හෘද-පෙනහළු තත්වය නිසා ඇය තවත් ජීවත් වන්නේ වසර කිහිපයක් පමණක් බව වෛද්‍ය මතය වුණා. එක්සත් ජනපදයේ ජෝන්ස් හොප්කින්ස්හි- Johns Hopkins- වෛද්‍යවරු ශවිනිට පැවසුවේ ඇයට ජීවත් වීමට ඇත්තේ වසර දෙකක් පමණක් බවයි. ශවිනි සිය වෛද්‍යවරයාට පවසන්නේ හුස්ම මනින, අඩු වුණොත් කණට කොඳුරා කියන උපකරණයක් නිපදවන බවයි, එය විහිළුවක් ලෙස සලකමින් වෛද්‍යවරයාද හා හොඳයි මාත් උදව් වෙන්නම් යැයි උත්තර දෙයි. වොෂින්ටන් ඩී.සී. හි ජෝර්ජ්ටවුන් විශ්ව විද්‍යාලයේ ඉගෙනුම ලබමින් සිටියදී- Georgetown University in Washington, D.C- ඇය ස්වකීය නාසයේ ඔක්සිජන් නලයක් සමඟ ජීවත්වන අයුරු අනෙකුත් මිතු...

දකුණු ශ්‍රී ලංකාවේ ගම්මානයක එකෝමත් එක දැරියක් ජීවත් වන්නී කුතුහලයෙන්; දීප්තිමත් නෙතු සඟලින්, විසල් හදවතින්, ඈතට ඈතට සවන් යොමමින්. සියල්ලටම වඩා, වැස්සට ආදරය කරමින්; අකුණු නදට නොසැලී, වැසි වසින දිනවල ඇය ජනේලය අසල වාඩිවෙයි, වහල මත නටන, තුරු පත් ලෙළවන වර්ෂා ගීතය අසමින් ඇස් පියා ගනියි. “මල්පෙති මත වැහි බිඳ බිඳ වැටෙනු වගෙයි හරි හෙමිහිට හිනැහෙනකොට මගෙ නංගී ආසයි මට බලා ඉන්ට...” එක දවසක්, මහ වැසි ඇද හැලෙන මොහොතක ඇය සිටියේ ඉස්කෝලය අසල වීථියක, මඩ පැහැ දියෙන් ඇගේ සුදු සපත්තු ගිලී තිබුණා. දෛනික වැඩෙහි නිරත මිනිස්සුන් වීථියේ මඩ කඩිති මතින් උඩින් උඩින් පා තිය තියා එහෙ මෙහෙ දිව්වා. වීථිය පසු කරන සියක් රිය සක හැපී ඉවත වීසිවන කළල් දියෙන් ඇගේ සුදු ගවොම කළු දුඹුරු පැහැ ගැණුනා. ‘කාණු ආයි හිර වෙලා…’ එ මිනිස් කට හඬින් මහ වැහි මැද තෙරෙපෙන දැරියගේ දෙසවන් හිර වුණා. “කුණු කඳු දිගේ රූරා ඇද හැළී නරා දුර්ගඳ කාණු ගබ සිහින ද කඳුලු ද කළු පාට වී ගලන්නෙ ය හඬන වැලැපෙන සුසුම්ලන මිනිසුන්ගෙන් මිදී එකත්පස් වැ බලමි හාත්පස…” ඒ රාත්‍රියේද, කුඩා දැරිය ජනේලය අස වාඩිවෙයි, ඇස පියා නොගන්නී, ඈත වැහි බීරම දෙස සෝමනස්සව බලා සිටියාය. ‘කා...

සිංහල රටේ සිංහල ජීව දත්ත සටහනක්, සිංහල ව්‍යාපාරයක මානව සම්පත් කළමනාකරුවන් පිළිගනීවිද? කසුන් කල්හාර වර්ෂ 2000දී පැවැත්වූ පළමු සංගීත ප්‍රසංගයේ තේමාව වූයේ waves of introspection, කොළඹ ආනන්දයේ අප කළ 99 කලා උලළේ තේමාව වදනින් එහා… වැඩි වැඩියෙන් ගෝලීයකරණය වූ ලෝකයක, බහු ගෝලීය භාෂා - ඉංග්‍රීසි, ජර්මානු, ප්‍රංශ, ජපන්, චීන, ස්පාඤ්ඤ, අරාබි - ප්‍රගුණ කිරීමේ සාම්ප්‍රදායික ආශාව වනාහී බොහෝ විට අපගේ ප්‍රගතිය සඳහා අත්‍යවශ්‍ය පූර්ව සාධක ලෙස ලාංකේය අපට මූලිකව හැඟේ. අවම වශයෙන්, දෙමළ, හින්දි හෝ උර්දු වැනි කලාපීය භාෂා එන්නේ ඊටත් පසුවය. නමුත් ඵලදායී, අගනා හෝ බලපෑම් සහිත වීමට නම් අපි මේ සියලු භාෂාවන්හි ප්‍රවීණත්වය සැබවින්ම ලැබිය යුතුද? අද, වෘත්තීය මානව පරිවර්තකයින්ට අමතරව, පරිවර්තන පද්ධති, අතථ්‍ය මෙවලම්, AIමය බහුභාෂා වේදිකා (Platforms) ඔස්සේ ජාත්‍යන්තර සන්නිවේදනය, වෙන කවරදාටත් වඩා නිවැරදිව හා කාර්යක්ෂමව හැසිරවෙන පසුබිමක අපි ඒ ගැන වඩාත් අවධානය යොමු කළ යුතුය. පුද්ගලික නීතිමය ලියවිල්ලක සිට සාහිත්‍ය කෘති දක්වා වූ ගෝලීය වශයෙන් විසිරුණ ඕනෑම අවශ්‍යතාවක් උදෙසා තාක්‍ෂණය දැනටමත් මැදිහත්කරුවකු වී අවසන්. එබැවින්, භාෂා උගෙ...

ලෝකයා වඩාත් කැමැති, ක්‍රීඩා ප්‍රවෘත්ති ඔස්සේ පාපන්දු ක්‍රීඩකයින්ගේ කොණ්ඩා විලාසිතා ගැන කථා කරන්නද, ටෙනිස් ක්‍රිඩිකාවන්ගේ කෙටි සාය ගැන විමසන්නද? ක්‍රීඩා වාර්ථාකරුවකු ලෙස එකල, “මුහුදුමට්ටමේ සිට මීටර් 2,500 ට ඉහළින් ජාත්‍යන්තර තරග පැවැත්වීමේ FIFA තහනම බොලිවියාවට බලපෑ හැටි, එවො මොරාලෙස් ඒ හා ගැටුණ හැටි, බෙයිජින් 2008 ඔලිම්පික් උලෙළේ මානව හිමිකම් විවාද, චීනයේ මානව හිමිකම් වාර්තා, ටිබෙටයට එරෙහි ගෝලීය විරෝධතා, මේරියන් ජෝන්ස් ෆෙඩරල් නිලධාරීන්ට බොරු කීම, WADA හි තහනම් උත්තේජක විරෝධී නීති, ක්‍රිකට් ක්‍රිඩාවේ දූෂණ සහ දේශපාලන මැදිහත්වීම්, තරග පාවාදීමේ චෝදනා, පශ්චාත් තලෙබාන් ප්‍රහාර සමය සහ ඇෆ්ගනිස්ථාන ක්‍රිකට් නැග්ම” ගෝලීය දේශපාලන, සංස්කෘතික, නෛතික, සාමාජයීය, විද්‍යාත්මක හෝ කාලගුණ දේශගුණ ආදී නොයෙක් ප්‍රවණතා ලියාගෙන යද්දී ප්‍රඩියුසර් අහන්නේ ‘මේ මොනවද බං, උඹ ක්‍රිඩා ගැන ලියන්නැද්ද?’ මක්නිසාද රූපවාහිනී ප්‍රේක්ෂකයන් බහුතරයකට අවශ්‍ය එදිනෙදා තරගයක ලකුණු හෝ ස්ථාන හෝ සම්මාන හෝ වෛවර්ණ සමාරම්භක උත්සව, ක්‍රිඩා තරු දකින්න ගොසිප් බලන්න පමණක් බව ඔවුන් අත්දැකීමෙන් ම දැනැ සිටි බැවිනි. බිලියට්, එල්ලේ, කැරම් ආදී අප්...

පෘථිවිය නම් නිල් පැහැ ගෝලයට ප්‍රේම කරන ජනතාවට ලස්සන දවසක් උදාවුණේ ඉකුත් දාහතර වෙනිදා; ඒ වැලන්ටයින් දා නිසාම නොවෙයි, වර්ෂ තිස්පහකට පෙර මතකයක සැමරුමක් නිසයි. 2025 පෙබරවාරි 15 ​​දා- මේ දැන්- මේ ලිපිය ලියන්න සිතූ ක්ෂණයවන විට, නාසාහි වොයේජර් 1 යානය පෘථිවියේ සිට කිලෝමීටර බිලියන 24.9 ක් (සැතපුම් බිලියන 15.5 ක් පමණ) දුරින් පිහිටා ඇති අතර, එය මිනිසා විසින් සාදන ලද වඩාත්ම දුරස්ථ වස්තුව ලෙස ඉතිහාසයට එක්ව අවසන්. මේ, ඊලඟ මොහොතේදී, එය ඊටත් වැඩි දුරකට පියාඹා ගොස් ඇත. එය සූර්යයාට සාපේක්ෂව තත්පරයට කිලෝමීටර 17 ක් (පැයට සැතපුම් 38,000 ක් පමණ) වේගයෙන් ගමන් කරයි. අදට මෙහෙයුමේ කාලය: අවුරුදු 47, මාස 5, දින 10කි. එය අපගේ සූර්යයාගේ බලපෑමෙන් ඔබ්බට අන්තර් තාරකා අවකාශයේ ගමන් කරමින් සිටී. 1977 සැප්තැම්බර් 5 දා දියත් වූ නාසා හි වොයේජර් 1 අභ්‍යවකාශ යානය වර්ෂ 1990 පෙබරවාරි 14 වන දා අපූර්ව පිංතූරයක් ගනු ලබනව. මේ ලිපියට නිමිත්ත වන්නේ එහි 35 වසරක සැමරුමයි. එය වචනයේ පරිසමාප්තාර්ථයෙන්ම පෙර නොවූ විරූ අපූර්ව සේයාරුවක්. ප්‍රේමවස්තුවක්! පෘථිවියේ සිට සැතපුම් බිලියන 4 (කිලෝමීටර් බිලියන 6.4) පමණ දුර සිට ගනු ලබන මේ සේයාරුව කෙරෙහි...

- ලංකා | ROSE : by Kasun Samarathunge #. මං කැමතියි අර පාසැල් යන කාලෙ පෙම්වතියන්ට ලිව්වාය කියන කවියැයි සැක කළ හැකි රචනා ළඟින් අපේ සංවාදය ආරම්භ කරන්න. ඒකද විදුර ඩයස්ගෙ ලිවීමේ ආරම්භය? සපුගස්කන්ද කණිෂ්ටේ - දැන් ඒක සෝභිත විද්‍යාලය - තුනේ හෝ හතර පංතියෙදි ලියපු කවි රචනාවක් මට යාන්තන් මතකයි, ඒකෙ තිබුණා 'අපි වෙමු මල් වැනි පුංචි ළමයි' කියල කොටසක්. මේක දැකපු මගෙ අම්ම කිව්ව 'වෙමු අපි පුංචි ළමයි මල් වැනි පුංචි ළමයි' කියල පද එහෙ මෙහෙ කරන්න කියල. මා ලියූ කවියක පැරැණිතම මතකය ඒක. මට හිටිය ලාල් නමින් මාමා කෙනෙකුයි බාප්ප කෙනෙකුයි. බාලාංසෙ, එක දෙක වසරවල මම මොල්ලිගොඩ පල්ලිය ඉස්කෝලේ ඉගෙන ගන්න කාලේ පාසල් ඇරුණු වහා දිව යන්නේ, නිවාඩු දවසට ගිහින් ඉන්නේ, ලාල් මාමලෑ ගෙදර. ඔහු හොඳ රසිකයෙක්. කැසට් පීස්වල සිංදු රෙකෝඩ් කරගෙන ඇවිත් ඔහු නිතර අසනව. ඔහු අසන ගී අතර පෙමාතුර හැඟුම්, සීත රෑ යාමේ ආදී ගීත මට කටපාඩම්, අර්ථය දන්නෑ. ඒත් පංතියේ සිංදුවක් කියන්න කිව්වම කාලයක් මම ගැයූ 'ළමා' ගී ඒවා. තුන වසරෙදි සපුගස්කන්ද කණිෂ්ට විද්‍යාලයට මාරුවෙන්නෙ මාකොළ පදිංචියට ආවම. එතකොට අපි නවතින්නෙ ලාල් බාප්පාට අයිති ගෙද...

මූණත්තහඩුවට වෙන්න ගිය දේ අද උදාසන, ඇඳිරි නීති සිදුරින් පැන, දෛනික අඩුම කුඩුම ගෙනෙනුව අංගාණියට යාමට අවසර ලැබිණ. පුද්ගලික වෙළෙඳසලක  විදුරුදොර හැරෙද්දිම සෙකියුරිටිතුමා උණබලනය මගෙ අල්ලට හළා, නළලතට සැනිටයිසර් විදින්නයි ලැහැස්තිය. මා මූණතහඩුව බේරගත්තේ අනූනවයෙන්.  මං හිතන්නෙ ඔහු අතිශය වෙහෙසට පත්ව උන්නෙ, අවිච්චින්නව හිටගෙන වැඩ කිරීමටයි ඔහුට නියමව ඇත්තේ. වයසටත් වැඩි වියපත් බවක් ඔහු මුහුණේ තැවැරී තිබුණා. ඒසී ශාලාවක් තුළ දහඩිය වැගිරෙන කයක් ඔසවගෙනහුන් ඔහු මුහුණ රතුව හැකිලෙනු දිටිමි. කෝවිඩ් 19 කොරෝනාවේ වැඩි විපත් පවතින්නේ වියපත් අයට. එහෙත් අවදානම නොතකා ඔහුට රාජකාරියෙහි නියුක්ත වන්නට සිද්ධ වෙනව. ඇතැම් විට එය තරුණ අවධියේ ඔහුගේම පුද්ගලික වරදක ප්‍රතිඵලයක් විය හැකී. එහෙත් බොහෝවිට මේ සමස්ථ ලංකාවේ වරදක් නොවේද? ත්‍රිවිලර් අනාගතය මෙරට වැඩිහිටියන්ට සතුටින් විශ්‍රාම යා හැකි සිස්ටම් එකක් හදන්නේ කවුද කවදාදැයි කෙසේ වුව අප දකින්නේ බොහෝ විශ්‍රාමිකයින්ගේ අවසානය සෙකියුරිටි! ඇතැම්විට ඉන් ඔවුන් මුදවා ගත නොහැකි තරමට එය ඔවුනට පහසුයැයි හැඟෙන ඉපැයුම් ක්‍රමයක්. එය සමාන වන්නේ 'මෙරට ⁣බොහොමයක් තරුණයින් සියල් ශක්‍යතා...